Vila „Solvay“

Vila „Solvay“, izgrađena u periodu 1911–1912. godine, predstavlja najdragocjeniji biser arhitektonskog naslijeđa Lukavca i jedan od najprepoznatljivijih simbola grada. Smještena na kraju nekadašnjeg činovničkog naselja, ova raskošna građevina izvorno nije bila zamišljena kao porodični dom, već kao moderna zdravstvena ustanova – Pasterov zavod ili bolnica. Njen nastanak neraskidivo je vezan za viziju dr. Adolfa Hempta, pionira javnog zdravstva, koji je u vili otvorio „malu bolnicu“ opremljenu najsavremenijim medicinskim sredstvima tog vremena. Tek 1920-ih godina, dolaskom direktora fabrike sode Fritza Müllera, objekat mijenja svoju primarnu ulogu i postaje reprezentativna stambena vila, po čemu je u narodu ostala poznata i kao „Müllerova vila“.

Arhitektonski, Vila Solvay je fascinantan spoj secesije i historicizma, okružena prostranim zelenim perivojem koji joj daje poseban mir i dostojanstvo. Njena tlocrtna osnova i elegantna fasada sa karakterističnom terasom iznad sjevernog ulaza svjedoče o visokim estetskim standardima austrougarskog perioda. Zbog svoje umjetničke, simboličke i ambijentalne vrijednosti, vila je 2015. godine proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Danas ona stoji kao nijemi svjedok vremena kada su se temelji urbanog Lukavca postavljali planski i vizionarski, podsjećajući nas na važnost očuvanja kulture sjećanja na ličnosti poput dr. Hempta i na graditeljsko naslijeđe koje Lukavac čini jedinstvenim.