Banski dvor
Opis
Banski dvor je jedna od najreprezentativnijih i najljepših zgrada u Banjoj Luci, smještena u samom centru grada nasuprot zgrade Banske uprave. Izgrađen je u periodu 1931–1932. kao rezidencijalno i administrativno sjedište bana Vrbaske banovine Svetislava Tise Milosavljevića.
Zgrada je projektovana u stilu eklektičkog akademizma s renesansnim, klasicističkim i folklornim elementima Balkanskog poluostrva, a interijeri su izrađeni od američke orahovine, slavonske hrastovine i poliranog vještačkog kamena. Svečana dvorana, Vijećnica i Plavi salon sačuvali su autentičan izgled. Danas Banski dvor funkcioniše kao kulturni centar koji svakodnevno nudi kulturne programe: više od 30 koncerata klasične muzike godišnje, izložbe, pozorišne predstave, književne večeri i tribine. Proglašen je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Arhitektura i interijeri
Banski dvor nije samo historijska zgrada – on je i arhitektonski dokument jednog vremena. Mladi arhitekt Branko Jovanović koji je nadgledao izgradnju imao je zadatak da uskladi rad majstorskih radionica, umjetničkih stolara, vajara i likorezaca, insistrając na „vrhunskoj zanatskoj spretnosti, otmjenosti oblika i kompozicije”. Rezultat je bio interijer koji je i danas impresivan: američka orahovina u Vijećnici i Plavom salonu, slavonska hrastovina za zidne obloge, šlifirano ornamentirano staklo na pregradama i vratima. Centralno trokrako dvorišno stepeniše i monumentalni holovi čine osnovu prostorne kompozicije, dok Koncertna dvorana plijen posebnom akustičnošću koja fascinira i publiku i izvođače.
Od rezidencije do kulturnog centra
Banski dvor kroz historiju je mijenjao namjenu – ali nikad nije izgubio dignitet. Kao rezidencija bana Vrbaske banovine koristio se do 1941, zatim kao vojno i političko sjedište, a od 1955. gradske vlasti su ga predale Domu kulture. Od 1998. funkcioniše kao Kulturni centar Banski dvor koji svakodnevno nudi sadržaje: više od 30 koncerata godišnje, izložbe domaćih i gostujućih umjetnika, monodramske večeri, književne promocije i tribine. Manifestacije se priređuju dva do tri puta sedmično, a prostori kao što su Vijećnica i Svečani salon sačuvali su autentičan izgled iz vremena gradnje.
