Tito Mağarası
Açıklama
Plahovići’deki Tito Mağarası, Kladanj çevresindeki en önemli tarihi yerlerden birini temsil eder; Josip Broz Tito, 1943 yazında, Sutjeska Muharebesi’nin hemen ardından burada çalışma arkadaşlarıyla birlikte kalmıştır. Doğal bir ortamda gizlenmiş olan mağara, güvenli bir sığınak ve Bosna-Hersek’in geleceği ile o dönemdeki Yugoslavya içindeki konumunu büyük ölçüde etkileyen önemli kararların alındığı bir yer olarak hizmet vermiştir. Yakın çevrede, Tito’nun kaldığı ve bugün o döneme ait özgün eşyaların sergilendiği küçük bir müze düzenine dönüştürülmüş ev de bulunmaktadır. Orman ve sessizlikle çevrili bu yer, ziyaretçilere tarihin ruhunu kararların alındığı mekânda hissetme ve bu bölgenin karmaşık geçmişini daha iyi anlama fırsatı sunar.
Bosna ve Hersek tarihini şekillendiren on gün
Temmuz 1943’te, Kladanj ile Vlasenica arasındaki dağlık bölgede savaş sürerken, bir adam gündüzleri Drinjača’nın üzerindeki küçük mağarada çalışıyor ve tarihi değiştirecek karar taslaklarını hazırlıyordu. Tito, Sutjeska’daki ağır muharebenin ardından düşman uçaklarından korunmak için 1 Temmuz’da Plahovići’ye geldi. Mağarada ve yakınlardaki Mujo Mazalović’in evinde geçirdiği on gün boyunca yanında KPJ Merkez Komitesi üyeleri, AVNOJ Yürütme Kurulu ve Britanya Askerî Misyonu vardı. Tam da burada, Bosna ve Hersek’in gelecekteki Yugoslavya içinde eşit statüye sahip olması gerektiği yönündeki argüman temellendirildi — bu argüman 1943’ün sonunda Mrkonjić Grad’daki ZAVNOBiH oturumunda resmileştirildi.
Hatırayı koruyan ev
Mujo Mazalović, 1943 yılının o temmuz günlerinde her gün Tito ve beraberindekilerle ilgilendi, öğle yemeğini taşıdı, sığınak sağladı. Daha sonra partizan rehberi olarak kafileyle birlikte yola çıktı — ama geri döndü. Almanlar onu partizan belgeleriyle buldu ve idam etti. Plahovići’deki evi bugün hâlâ ayaktadır ve içinde, Tito’nun bizzat kullandığı eşyalar da dâhil olmak üzere o döneme ait nesnelerin yer aldığı kalıcı bir müze sergisi düzenlenmiştir. Haziran ayının son cumartesi günü, Dani Titove pećine kapsamında, Bosna ve Hersek’in onlarca belediyesinden antifaşist dernekler mağarayı ve evi ziyaret eder.
