Strač Kalesi
Açıklama
Strač Kalesi, Trebinje'nin güneydoğusunda yer alan, 750 metre rakımda konumlanmış ve Zupce, Petrovo polje, Trebinje ormanı ile şehre panoramik manzara sunan bir Avusturya-Macaristan tahkimatıdır. 1910'dan 1916'ya kadar, Avusturya-Macaristan'ın Trebinje ve Boka Kotorska Körfezi'ni korumak için kullandığı on kalelik sistemin bir parçası olarak inşa edilmiştir. Monarşideki en büyük ikinci Avusturya-Macaristan kalesiydi ve inşaatı 60 milyon avroya eşdeğer bir maliyete mal olmuştur.
Dönemin diğer tahkimatlarından farklı olarak Strač, toprağa gömülü şekilde inşa edilmiştir; bu da ona en gizemli yapı unvanını kazandırmıştır. 60–65 odası, kendi dizel jeneratörü, su depoları ve malzeme taşımak için bir teleferiği vardı. Yaklaşık 55 ton ağırlığındaki kubbeler, tasarımcısı Ferdinand Porsche olan bir traktörle taşınmıştır. İki çelik kubbe günümüze kadar korunmuştur ve Avrupa'da bu türden tek örneklerdir. Kalenin mülkiyeti hâlâ netleşmemiştir ve resmî olarak koruma altındaki bir kültürel varlık değildir.
Mitler ve gerçeklik
Strač kalesi yıllarca şehir efsaneleriyle çevriliydi: 365 odası, küplerce su içeren gizli sarnıçları ve kubbeleri çeken öküz arabaları olduğu anlatılırdı.
Speleolog Dubravko Kurtović ile Graz’daki Mimarlık Fakültesi’nden Avusturyalı uzmanların araştırması bu efsaneleri ortadan kaldırdı: Strač’ta 60 ila 65 oda var, su yağmur suyu değil dışarıdan pompalanıyordu ve yaklaşık 55 ton ağırlığındaki kubbeleri öküzler değil, tasarımcısı Ferdinand Porsche olan topçu traktörü çekiyordu — halk arasında bugün hâlâ Porsche traktörü olarak anılıyor.
Avrupa’daki tek kubbeler
Strač’ı gerçekten olağanüstü kılan şey, tahkimatın tepesinde korunmuş iki çelik kubbedir — Škoda tesisinde döküm sırasında işlenen TR.S 43 ve TR.S 44 işaretleri. Uzmanlar, bunların tüm Avrupa kıtasında bu türden korunmuş tek kubbeler olduğunu doğruluyor. Başlangıçta dört tane planlanmıştı, ancak Avusturya-Macaristan’ın parası tükenince 1916’da inşaat durduruldu.
Strač’ın turizm potansiyeli tartışılmaz — Avusturya ve Avrupa’daki Avusturya-Macaristan tahkimatlarını araştıran dernekler burayı düzenli olarak ziyaret ediyor — ancak altyapı geliştirme, çözülememiş mülkiyet sorunu nedeniyle engelleniyor.
